Phần lớn người tìm đến loại công cụ này không phải để chơi. Có người tò mò về xác suất, có người muốn tự kiểm chứng một lời đồn nghe được ở đâu đó, cũng có giáo viên dùng nó làm ví dụ sinh động cho bài toán tổ hợp. Nhưng giống mọi món hàng trên mạng, công cụ mô phỏng có loại tử tế và có loại chỉ khoác áo “công cụ” để dẫn người dùng đi chỗ khác. Bài này thử áp dụng cách đánh giá của người mua hàng cẩn thận vào chính những công cụ đó.

Công cụ mô phỏng làm được gì, và không làm được gì

Về bản chất, một công cụ mô phỏng là một bộ sinh số ngẫu nhiên được trình bày lại cho dễ nhìn. Mỗi lần bấm, chương trình quyết định từng đồng xu ngửa mặt đỏ hay mặt trắng, rồi cộng lại thành kết quả. Nếu làm đúng, công cụ cho bạn thấy rất nhanh điều mà ngồi lắc bằng tay phải mất cả buổi: phân bố kết quả sau hàng trăm, hàng nghìn lượt trông ra sao.

Điều nó không làm được, và không bao giờ làm được, là dự đoán ván tiếp theo. Một công cụ tự nhận “phân tích cầu”, “báo trước kết quả” hay “tăng tỷ lệ thắng” đã tự loại mình khỏi danh sách đáng tin, và đây là tiêu chí dễ kiểm nhất.

Thông số gốc cần thuộc trước khi so sánh

Đi mua tủ lạnh, người ta cần biết dung tích tính bằng lít. Với công cụ mô phỏng, “thông số gốc” là bảng xác suất lý thuyết, vì đó là thước đo để biết công cụ chạy đúng hay sai.

Bốn đồng xu, mỗi đồng hai mặt, cho ra 16 tổ hợp có khả năng như nhau. Trong đó, bốn mặt đỏ chỉ có 1 cách, tức 1/16, bằng 6,25%; bốn mặt trắng cũng vậy. Ba đỏ một trắng có 4 cách, tức 25%, và ba trắng một đỏ cũng 25%. Hai đỏ hai trắng là trường hợp nhiều cách nhất: 6/16, bằng 37,5%.

Gộp lại theo chẵn lẻ, chẵn (0, 2 hoặc 4 mặt đỏ) chiếm 8/16, lẻ cũng 8/16, mỗi bên đúng 50%. Đó là con số trước khi tính đến bất kỳ tỷ lệ trả thưởng nào. Một công cụ chạy đủ lâu mà kết quả cứ lệch xa khỏi bảng này một cách có hệ thống thì hoặc nó viết sai, hoặc nó được chỉnh có chủ đích. Cả hai đều là lý do để bỏ qua.

Năm tiêu chí đặt lên bàn cân

Thứ nhất là sự minh bạch. Công cụ tốt nói rõ nó dùng cách sinh số nào, ít nhất ở mức “ngẫu nhiên giả của trình duyệt” hay tương đương, chứ không giấu sau những từ đao to búa lớn.

Thứ hai là khả năng chạy nhiều lượt một lúc. Bấm từng lần cho vui thì được, nhưng muốn thấy quy luật số lớn phải chạy được vài trăm đến vài nghìn lượt liền, kèm bảng đếm từng loại kết quả.

Thứ ba là cách hiển thị. Nên có cả số lần thực tế lẫn phần trăm lý thuyết đặt cạnh nhau, để người dùng tự so.

Thứ tư là sự sạch sẽ. Công cụ dùng để học thì không cần ô nạp tiền, không cần nút “chơi thật”, không cần cửa sổ bật lên mời đăng ký. Càng nhiều thứ như vậy, khả năng nó là phễu quảng cáo càng cao.

Thứ năm là quyền riêng tư. Một trang chỉ để mô phỏng không có lý do gì đòi số điện thoại, tài khoản ngân hàng hay quyền truy cập danh bạ.

Một phép thử nhỏ ai cũng làm được

Không cần kiến thức lập trình, bạn vẫn có thể “chấm điểm” một công cụ trong mười phút. Chạy một trăm lượt, ghi lại số lần chẵn và lẻ. Sau đó chạy tiếp lên một nghìn lượt và ghi lần nữa. Ở mốc nhỏ, tỷ lệ lệch khỏi 50% vài điểm phần trăm là chuyện bình thường của ngẫu nhiên. Càng chạy nhiều, hai bên càng phải xích lại gần nhau. Làm tương tự với nhóm hai đỏ hai trắng: con số nên quanh quẩn gần 37,5%, còn bốn đỏ hay bốn trắng thì hiếm, mỗi loại quanh 6,25%.

Còn những “chiêu đọc vị” được quảng cáo?

Đây là chỗ nhiều người hụt hẫng nhất khi dùng công cụ mô phỏng nghiêm túc. Chạy đủ lâu, bạn sẽ thấy những chuỗi trùng nhau kéo dài, những đoạn chẵn liền năm sáu lần, trông như có “cầu”. Thật ra đó chính là diện mạo bình thường của ngẫu nhiên. Mỗi lượt độc lập với lượt trước, nên việc vừa ra chẵn liên tiếp không làm lượt sau dễ ra lẻ hơn. Các kiểu “đọc vị”, “nghe vị” hay soi cầu không giúp dự đoán tốt hơn việc đoán bừa, và một công cụ mô phỏng trung thực chính là cách rẻ nhất để tự mình thấy điều đó.

Ai muốn đi sâu hơn vào cách một công cụ mô phỏng được dựng và nên đọc kết quả của nó ra sao, có thể xem bài phân tích chi tiết trên trang tham khảo Xóc Đĩa Live, rồi tự đối chiếu với bảng xác suất ở trên thay vì tin ngay vào bất kỳ nguồn nào, kể cả bài viết này.